تجربه سایر کشورها در جذب سرمایه

روزنامه دنیای اقتصاد - شماره 4087 - تاریخ چاپ: 1396/04/17

به دلیل پیشینه تاریخی زمانی که صحبت از سرمایه گذاری خارجی به میان می آید اذهان به سمت سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز سوق می یابد. بدون شک به دلیل وفور و ارزانی این منابع در ایران، سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز هم بازده سرمایه گذاری مطمئنی دارد و هم بازگشت سرمایه با ریسک کمتر را تضمین می کند. از همین رو و نیز به دلیل ساختار اداری نسبتا منسجم حوزه نفت و گاز در ایران طی چند دهه اخیر، بیشترین میزان سرمایه گذاری خارجی در این بخش محقق شده است. این وضعیت اگرچه مزایا و دستاوردهای مثبتی را به همراه داشته و موجب ورود تکنولوژی به بخش نفت و گاز شده است ولی آثار سوء آن همچون بیماری هلندی در کشور را تشدید کرده است.بخش کشاورزی ایران به عنوان بخش پایه با سابقه چند هزار ساله و با ساختاری نسبتا سنتی و در اقلیمی خشک و با همه ناملایمات درون و برون بخشی به هر شکل ممکن به حیات خود ادامه داده و امنیت غذایی کشور را تا میزان حداقل 80 درصد تامین و تضمین کرده است. ضرورت افزایش بهره وری تولیدات کشاورزی به منظور تامین نیاز غذایی جمعیت رو به رشد کشور با توجه به تغییرات اقلیمی و تشدید کمیابی منابع آبی، احتمال افزایش جهانی قیمت مواد غذایی و تاکید منطقی بر خوداتکایی در تولیدات کشاورزی نیازمند سرمایه گذاری بهینه و افزایش موجودی سرمایه در بخش کشاورزی کشور است.

 در سال های اخیر کشورهای نوظهور در عرصه اقتصاد جهانی اهتمام جدی به توسعه کشاورزی خود داشته اند و در این مسیر از سرمایه گذاری خارجی به نحو مطلوبی بهره برده اند. برای مثال هند که در طول چند سال گذشته بیشترین نرخ رشد اقتصادی را داشته است از سرمایه گذاری مستقیم خارجی در بخش کشاورزی بهره برده است. این کشور امکان جذب صد درصد سرمایه گذاری مستقیم خارجی در بخش کشاورزی را فراهم ساخته؛ درحالی که این امکان را برای سایر بخش های اقتصادی این کشور به وجود نیاورده است. سرمایه گذاری مستقیم خارجی در بخش کشاورزی هند سرمایه گذاری در ماشین آلات کشاورزی، نهاده های تولیدی و فرآوری محصولات کشاورزی و حتی فعالیت های مکمل بخش کشاورزی را شامل می شود. چین با ایجاد جاذبه ها و مشوق های مناسب توانسته است در سال 2012 بیش از 2 میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی را از طریق شرکت های چندملیتی در بخش کشاورزی این کشور جذب کند. ترکیه مثال موفق دیگری طی سال های گذشته در زمینه جذب سرمایه گذاری خارجی در بخش کشاورزی بوده است. این سه کشور به نحو چشمگیری ظرفیت تولید در بخش کشاورزی خود را افزایش داده اند و گام های ارزشمندی را هم در تامین نیازهای داخلی برداشته و هم سهم قابل ملاحظه ای از بازار جهانی محصولات کشاورزی را به خود اختصاص داده اند. قطعا ایران می تواند ازتجارب این کشورها برای جذب سرمایه گذاری خارجی در بخش کشاورزی استفاده کند. در چند دهه اخیر سرمایه گذاری در بخش کشاورزی ایران از روند رو به رشد مناسبی برخوردار نبود؛ به گونه ای که در برخی سال ها استهلاک سرمایه بیش از سرمایه گذاری در این بخش بوده و در نتیجه موجودی سرمایه در بخش کشاورزی را با رشد منفی مواجه ساخته است. برای تحقق اهداف مورد نظر در بخش کشاورزی که در ابتدا به آن اشاره شد، لاجرم رشد چشمگیر سرمایه گذاری در بخش کشاورزی را باید شرط لازم برای دستیابی به این اهداف دانست.

در شرایطی که کمیابی منابع آبی در کشور در حال تشدید است و بخش کشاورزی بیشترین آسیب را از این محدودیت متحمل می شود، نمی توان از یک طرف سهم بخش کشاورزی را از میزان مصرف منابع آبی کاهش داد و از طرف دیگر افزایش بهره وری در تولید محصولات کشاورزی را بدون سرمایه گذاری بهینه و بهنگام در این بخش انتظار داشت. بدون شک یکی از موثرترین راه های افزایش بهره وری در بخش های اقتصادی از جمله بخش کشاورزی ایجاد و تقویت زنجیره ارزش در این بخش است. زنجیره ارزش پیوند سازمان یافته و هدفمند بین مراحل ابتدایی تولید تا آخرین مرحله مصرف کالاها و محصولات است. برای خلق ارزش افزوده بیشتر و افزایش بهره وری باید به حلقه های این زنجیره و نقش ارتباطی آن با سایر حلقه ها توجه کرد. از آنجا که پیشرفت های فناورانه (تکنولوژی) در ارتقای بهره وری در تعدادی از حلقه های زنجیره ارزش نقش موثری دارد نیاز به سرمایه گذاری ازجمله سرمایه گذاری خارجی در این حلقه ها اجتناب ناپذیر است. از تولید بذرهای مقاوم به خشکی و شوری تا مراحل مختلف کاشت و داشت که نیازمند استفاده از روش ها و تکنولوژی های آب اندوز است و تا فرآوری محصولات کشاورزی و بازاریابی و بازرسانی آن، سرمایه گذاری خارجی می تواند مساعدت جدی کند. قطعا سرمایه گذاری خارجی امکان استفاده از تکنولوژی های مناسب را در هر یک از مراحل تولید و فرآوری محصولات کشاورزی فراهم خواهد ساخت و به بیان دیگر زنجیره ارزش محصولات کشاورزی را تقویت می کند. از آنجا که فرآیند تولید محصولات کشاورزی بخش های مختلف جامعه را به اشکال متفاوت متاثر خواهد ساخت، می توان انتظار داشت که افزایش سرمایه گذاری به ویژه سرمایه گذاری خارجی در بخش کشاورزی موجب تشدید بیماری هلندی در اقتصاد ایران نخواهد شد و حتی در درمان این بیماری نقش موثری را ایفا می کند. باید توجه داشت که افزایش سرمایه گذاری خارجی در بخش کشاورزی نیازمند استفاده از شیوه های مناسب و متنوع تامین مالی در این بخش است. از این رو وظیفه دولت، مجلس، قوه قضائیه و نهادهای مدنی مرتبط با بخش کشاورزی ایجاد بسترهای منطقی برای امکان به کارگیری سهل و آسان شیوه های تامین مالی در بخش کشاورزی است.

نظر دهيد:


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی