واکنش به نظرات دیگران

اندر حکایت خیام

یکی از وعاظ نیشابور در واکنش به حضور مردمان این شهر و مسافران در روز عید در کنار مرقد خیام، یکجا به خیام و عطار و هوشنگ سیحون (طراح بنای آرامگاه خیام) حمله کرده و خبر داده که حکم قضایی تخلیه (؟!) مقبره این ریاضیدان، منجم، فیلسوف و شاعر شهیر ایران نیز صادر شده است!

به جای هر پاسخی، این رباعی خیام را می‌آورم و بس:

یک جرعهٔ می ز مُلک کاووس به است
از تخت قباد و مُلکت توس به است
هر ناله که رندی به سحرگاه زند
از طاعت زاهدان سالوس به است

|عبدالرحیم قنوات|
دانشگاه فردوسی مشهد
6 فروردین 1404

درود بر آقای دکتر قنوات عزیز.

همان‌گونه که چند روز قبل به مناسبتی اشاره کردم، حفظ و ارتقای جایگاه مذهب شیعه دوازده امامی، ذیل ملت و کشور ایران می‌تواند تداوم پیدا کند. شخصیت‌های ادبی و علمی ایران، مانند خیام، یکی از عناصر پیوند دهنده اقوام مختلف ایران هستند.

تکریم و بزرگداشت این شخصیت‌های تاریخی، وحدت و همبستگی ملی در ایران را تقویت می‌کند.

در ایران قبل از انقلاب، 1500 امام‌زاده وجود داشته که بعد از انقلاب به 11000 امام‌زاده افزایش یافته است. هرگونه آسیبی به فضای فیزیکی مکان‌هایی که یادمان این شخصیت‌های علمی و ادبی ایران هستند – و هرکدام به نوعی یگانه بوده و همتا ندارند – نه‌تنها به موقعیت و حرمت جایگاه این امام‌زادگان نمی‌افزاید، بلکه موجب گریز مردم از آن‌ها خواهد شد.

پیشنهاد می‌کنم اگر جنابعالی به دیدگاه این‌جانب باور دارید، به‌عنوان یکی از شخصیت‌های وزین حوزه تاریخ اسلام، نشستی با این روحانی محترم داشته باشید و نقش حوزه تمدنی ایران را در رونق مذهب شیعه برای ایشان تبیین نمایید تا از این پس در جایگاه دفاع از شعائر مذهب شیعه، سنجیده سخن بگوید.

جناب دکتر شاهنوشی عزیز

درود و احترام

در گذشته به دلیل نبود ارتباطات سریع بین کشورها، دین در هر منطقه با فرهنگ آنجا در طول چند قرن درآمیخته شده بود.

اما امروزه به دلیل جهانی شدن فرهنگ و اقتصاد، مهاجرت بین کشورها، مدرنیته گرایی، قدرت مطالعه، آموزش و ...، موجب شده دین بسترهای فرهنگی سنتی خود را از دست بدهد و دچار چالش‌های عظیمی شود.

از طرفی مروجین دین توان فرهنگ سازی به‌روز و برحسب نیاز جامعه را نتوانسته و یا نخواسته کسب کند، لذا گروه‌های دینی نگران از حذف شدن به سمت بنیادگرایی دینی و افراط‌گرایی سوق پیدا کرده‌اند.

کتاب جهل مقدس/ اولیویه روا به تفصیل در مورد دلایل بنیادگرایی دینی و افراط‌گرایی در خاورمیانه بحث کرده. وقتی کتاب را مطالعه می‌کنید این حس در انسان ایجاد می‌شود که اتفاقات از روی کتاب در حال رخ دادن است.

یکی از دلایل واکنش تند امامان جمعه و نمایندگان مجلس، عدم اطلاع از اتفاقات زیر پوسته جامعه و نداشتن مطالعه است و این ضعف، فاصله‌ها را بین جامعه و آنها افزایش داده است.

درود بر جناب آقای دکتر شاهسونی عزیز.

بدون شک در حوزه اندیشه دینی، تحولات چشمگیری رخ داده است. عرض من این بود که صحبت‌های این روحانی، بر شاخه نشستن و ریشه و پایه بریدن است. تصور می‌کنم ایشان و امثال ایشان، به عنوان مروج و حامیان مذهب شیعه، به دلیل عدم آگاهی و دانش کافی، اهمیت و نقش کشوری به نام ایران را در حفظ مذهب شیعه نمی‌دانند.

هیچ‌یک از سنن ایرانی و شخصیت‌های تاریخی مورد احترام مردم ایران، در تضاد و تقابل با مذهب شیعه نيست که مدافعان دین را به ورطه تندروی سوق دهند. اگر نگرش دینی مردم دستخوش تغییر شده است، راهکار آن تخریب و حمله به مولفه‌های ملی نیست.