سلام
دوستان خوبمان در گروه اعلام نظر کنند که آیا با وجود حاکمیت چنین بینشی در اقتصاد ( همه ما هم از دو واقعیت نبود الگوی توسعه در اقتصاد ایران و دلاریزه بودن اقتصاد کشور ، آگاه بوده و هستیم) ، آیا تک نرخی کردن ارز ، سیاست درستی بود؟
درود.
آقای دکتر قلینیای عزیز، عنایت بفرمایید اولا روند افزایش قیمتها قبل از حذف نرخ ارز ترجیحی، به دلیل شرایط سیاسی کشور که انتظارات تورمی را تشدید کرده، شروع شده بود. ثانیا دولت در بدترین زمان ممکن و به بدترین شکل ممکن ارز ترجیحی را حذف نمود. در واقع دولت هیچ فرآیند منطقی و سنجیدهای را برای حذف نرخ ارز ترجیحی طراحی نکرد و عملا یک شلختگی لجامگسیختهای بر بازار حاکم شد؛ به گونهای که کالاهایی هم که با نرخ ارز ترجیحی وارد شده بودند، همزمان با حذف این نرخ، یکباره افزایش قیمت یافتند و رانت هزاران میلیاردی را نصیب عدهای خاص کردند.
عنایت بفرمایید اینکه قرار بود به آخر زنجیره، یارانه پرداخت شود، به شکل موجود مبنایی ندارد. دولت باید کالاهای اساسی را که مد نظر داشت، قیمتگذاری میکرد و اجازه افزایش قیمت آنها را نمیداد. برای مثال، قیمت مرغ را برای مرغداران بر حسب قیمت جهانی مرغ و با در نظر گرفتن هزینه حمل، در نظر میگرفت، ولی مصرفکننده هنگام خرید، قیمت بسیار کمتری را پرداخت مینمود؛ یعنی دولت برای این ده یا دوازده قلم کالای اساسی، کارت ویژه خرید تهیه میکرد.
برای مثال، قیمت هر کیلو مرغ در بازار جهانی تقریبا حدود ۲ دلار است. با دلار ۱۴۰ هزار تومان، قیمت هر کیلو مرغ تقریبا ۲۸۰ هزار تومان میشود. دولت ارز ترجیحی را حذف میکرد و مرغ را به قیمت ۲۸۰ هزار تومان از مرغدار میخرید، ولی مصرفکننده با کارت خرید، برای مثال کیلویی ۱۰۰ هزار تومان پرداخت میکرد و در این میان، دولت بابت هر کیلو مرغ ۱۸۰ هزار تومان به مرغدار یارانه میداد.
بر همین اساس، برای ۱۲ قلم کالای اساسی نیز به همین شیوه عمل میکرد. یعنی دولت باید کارت خرید کالاهای اساسی را به هر خانوار میداد و میزان خرید ماهانه برای هر خانوار را مشخص میکرد. با انجام این فرآیند، میتوانست به سمت حذف نرخ ارز ترجیحی حرکت کند.
هم شرایط کشور ویژه است و هم فرآیندی که دولت در نظر گرفته، مضحک است. در نتیجه، عملا حذف ارز ترجیحی روند فزاینده تورم را در کشور تشدید کرد؛ هرچند در روزهای اخیر، روند افزایش قیمت برخی کالاهای مشمول ارز ترجیحی، کند شده یا حتی کاهش یافته است.
در هر حال، شیوه اجرای حذف ارز ترجیحی بسیار نابخردانه بود.