مصاحبه با ایسنا در تاریخ 1389/9/21
مشاور رییس سازمان تعاون روستایی خراسان رضوی گفت: بهترین فرصت برای تحقق اصل 44 در بخش کشاورزی، تعاونیهای روستایی و کشاورزی هستند.
به گزارش خبرنگار کشاورزی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، سیدمسعود موسوی در میزگرد « بـررسـی مـشـکـلات کـشـاورزی » اظهار کرد: تعاونیهای روستایی و کشاورزی سابقهای طولانی در سیستم مدیریت روستاها دارند و این تعاونیها در تمامی نقاط روستایی فعالیت میکنند.
وی با بیان اینکه بهترین فرصت برای تحقق اصل 44 در بخش کشاورزی، تعاونیهای روستایی و کشاورزی هستند، تصریح کرد: برای تحقق بخشیدن به اصل 44 در بخش کشاورزی و افزایش 25 درصدی سهم تعاونیها در اقتصاد کشور باید توان و عملیات تعاونیهای روستایی و کشاورزی را بالا برد.
موسوی اظهار کرد: محور اصلی در بحثهای اقتصاد کشاورزی جامعه روستایی است لذا حضور تعاونیهای روستایی و کشاورزی در این جامعه بسیار موثر خواهد بود. در صورت توجه به تشکلهای تعاونی روستایی، وضعیت اقتصادی در بخش کشاورزی شکوفا خواهد شد.
مشاور رییس سازمان تعاون روستایی خراسان رضوی ادامه داد: تمام ظرفیتها و توانمندیهای بخش کشاورزی در اساسنامه شرکتهای تعاونی روستایی پیشبینی شده اما متاسفانه حمایت جدی از تعاونیهای روستایی و کشاورزی نشده است.
وی با بیان اینکه فلسفه وجودی تشکیل شرکتهای تعاونی روستایی حل کردن بحثهای خرده مالکی بوده است، افزود: علت موفقیت شرکتهای سهامی زراعی در یکپارچه سازی اراضی کشاورزی استفاده از امکانات، اعتبارات و مالکیت دولتی بوده است.
موسوی گفت: تعاونیهای تولید با این نگاه تاسیس شدند که بتوانند مشکل خرده مالکی را در بخش کشاورزی در راستای تسطیح یکپارچه سازی اراضی کشاورزی برای توجیه اقتصادی سطح زیر کشت محصولات کشاورزی حل کنند که متاسفانه توجه آنچنانی به تعاونیهای تولید نشد.
وی با اشاره به اینکه مشکل خرده مالکی در بخش کشاورزی را میتوان با بحثهای اقتصادی حمایتی از تولیدکننده حل کنیم، اظهار کرد: اگر بتوانیم با تنظیم بازار بسترهایی را فراهم کنیم که کشاورز به طور مستقیم به بازار محصولات کشاورزی راه پیدا کند و واسطهها در بخش کشاورزی را کاهش و کنترل کنیم هم تولید کننده و هم مصرف کننده را حمایت خواهیم کرد.
موسوی تصریح کرد: مالکیت در بخش کشاورزی خصوصی است، لذا مدیریت کردن در بخش خصوصی نیاز به ابزار خاصی دارد و نوع مشارکت در بخش کشاورزی باید به گونهای باشد که به لحاظ اقتصادی برای کشاورزان با صرفه باشد.
مشاور رییس سازمان تعاون روستایی خراسان رضوی افزود: رابط بین تولیدکننده و مصرفکننده تعاونیهای تولید هستند که در صورت تقویت این تعاونیها میتوان به اقتصاد کشاورزی کمک کرد.
وی با اشاره به اینکه کشور در خودکفایی گندم موفق بوده است، خاطرنشان کرد: با توجه به مشکل آب در کشور باید محصولات کشاورزی که آب کمتری مصرف میکنند را کشت کنیم.
براساس این گزارش، دکتر محمد جنگجو ـ عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه فردوسی مشهد ـ نیز با حضور در میزگرد ایسنا گفت: منابع طبیعی، خدمات زیست محیطی فراوانی را میتواند در اختیار جامعه قرار دهد که متاسفانه کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی بیان کرد: موضوع مهم در منابع طبیعی که کمتر به آن توجه شده است بحث ارزشیابی خدماتی است که منابع طبیعی به جامعه میدهد. توسعه منابع طبیعی باعث کاهش طوفان، شن، سیل، آلودگی هوا و افزایش سطح آب زیر زمینی میشود.
جنگجو افزود: با ایجاد سیل بخشهای مختلف جامعه صدمه میبیند و شامل خساراتی میشود که گاه جبرانناپذیر است اما با گسترش منابع طبیعی میتوان از این خسارات جلوگیری کرد و منابع طبیعی خود منبع کسب درآمد میشود.
این عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: ادارههای منابع طبیعی که تعداد بهرهبردار کمتری دارند معمولا موفقتر هستند، زیاد بودن تعداد بهرهبرداران باعث ایجاد مشکل در سازماندهی و اجرای طرحهای آنها میشود.
وی در مقایسه اراضی منابع طبیعی با اراضی کشاورزی، تصریح کرد: در اراضی کشاورزی بهرهبرداری زیاد در سطح کم صورت میگیرد ولی اراضی منابع طبیعی با بهرهبرداری کمتر، کمتر هم مورد توجه از نظر اقتصادی واقع شده است، به طور مثال در سطح یک هکتار زمین زراعی آبی دو تا پنج تن محصول زراعی برداشت میشود اما در مراتع علوفهای در همین سطح برداشت این میزان 500 کیلوگرم است به همین دلیل ارزش اقتصادی کمتری برای اراضی منابع طبیعی در نظر گرفته شده است.
جنگجو در زمینه ایجاد ارزش افزوده در محصولات منابع طبیعی، ادامه داد: در اراضی منابع طبیعی دارای چندین محصول اصلی و فرعی هستیم، به طور مثال در جنگل محصول اصلی چوب است که ایجاد ارزش افزوده آنها تا حد زیادی بستگی به بخش صنعت دارد. در منابع طبیعی گیاهان دارویی خوبی وجود دارد که خیلی از آنها به صورت خام صادر میشود و استفاده از آنها تنها نیازمند مدیریت خوب است که این مدیریت را جهاد کشاورزی و تعاون باید انجام دهند.
این عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: طبیعت به صورت رایگان در اختیار مردم قرار دارد و در صورتیکه مدیریت در این منابع به تعادل خود برسد باعث کمک به بخش اشتغال میشود. سیاستگذاری کشاورزی به علت ساختار، امنیت غذایی و تهدیدات بینالمللی مهم است.
به گزارش خبرنگار ایسنا، دکتر محمود دانشور کاخکی نیز در میزگرد «بررسی مشکلات کشاورزی» خاطرنشان کرد: از اواخر دهه 90 بحث سیاستگذاری در بخش کشاورزی در جوامع جهان سوم با چالشی بزرگ رو به رو شد که این امر در پی جهانی شدن و الزام به پیوستن به WTO صورت پذیرفت.
وی سیاستگذاری در بخش کشاورزی را بسیار با اهمیت ارزیابی و اعلام کرد: کوچکترین غفلت در این زمینه غیر قابل جبران خواهد بود.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه خودکفایی گندم یکی از رئوس سیاستگذاری بعد از انقلاب بوده است، تاکید کرد: اگر بخواهیم سیاستی جوابگوی خواستهها باشد سه بعد باید مورد توجه قرار گیرد.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: بعد اول جنبههای حقوقی، سیاسی و اقتصادی آن سیاست و جایگذاری نهادهای موثر در سیاستگذاری است و بعد دوم قابل پیش بینی بودن نتایج در دورههای مختلف منطبق با اهداف کلان اقتصادی است.
وی به بعد سوم که باید در زمینه سیاستگذاری کشاورزی کشور مورد توجه قرار گیرد اشاره و اظهار کرد: این بعد شامل شرایط انتظاری و توقع جامعه که متشکل از دولت، نهادها و خانوارهاست، است.
دانشور کاخکی با اشاره به اینکه در بحث نیل به خودکفایی تحقق شعارهای اساسی و بلند مدت فقط مطرح نیست، گفت: این مساله یک بعد قضیه است و انتظارات نهادها، تولیدکنندگان و خانوارها نیز بسیار مهم است و توجه به همه این عوامل منجر به موفقیت در زمینه خودکفایی خواهد شد.
وی تامین خودکفایی صرف فشار آوردن به مکانیزم تولید را اتفاق خوشایندی برای کشور ندانست و اظهار کرد: با توجه به مساله آب و ساختار تولید و بسیاری از مسایل فنی دیگر لزومی ندارد در همه محصولات به خودکفایی برسیم و چه بسا این امر در آینده مشکل ساز خواهد شد.
دانشور کاخکی فشار آوردن به تولید در رسیدن به خودکفایی را دارای کمترین سهم در این زمینه دانست و تصریح کرد: ایجاد هماهنگی بین عوامل مختلف سیاستگذاری و بحث شناخت رابطه بین نهادهای مترقی سیاستگذار و سیاست پذیر نیز در این باره مطرح است.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد به قاعده انباشت طلایی که در زمینه توسعه پایدار مطرح است اشاره و بیان کرد: طبق این قاعده باید بتوانیم نیازهای نسل کنونی را بدون ضربه زدن به منابع مورد نیاز نسل آتی تامین کنیم.
وی تاکید کرد: اگر قرار باشد برای رسیدن به تولید 15 میلیون تن گندم، 40 درصد از سطح زیر کشت محصولی کم یا به تولید فشار وارد شود، نتایج در کوتاه مدت عالی خواهد بود ولی در بلند مدت نمی تواند پاسخگوی نیازها باشد. اگر موفق شویم در سیاستگذاری، آفات انبارها را از 50 درصد به صفر و ضایعات نان را از 30 میلیون تن به صفر برسانیم همه اینها باعث خواهد شد بدون تولید بیشتر به واردات نیز نیاز نداشته باشیم.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد تلاشهای همه جانبه کشاورزان و جهاد کشاورزی را قابل قدردانی دانست و گفت: تلاشهایی چون برگزاری سمینارهایی برای نان و تلاش در جهت بهبود کیفیت آن و رساندن تولید گندم به سطح مطلوب، به دلیل عدم استفاده از خروجی آنها به هدر میرود.
دانشور کاخکی سیاستگذاری جهت خودکفایی در بخش کشاورزی را نیازمند هماهنگی بین مسوولان بخشهای مختلف دانست و افزود: مسوولان صنعت، ذخیرهسازی و عمرانی باید دور یک میز بنشینند و برنامههای خود را مطرح کنند.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد منابع کشور را برای رسیدن به خودکفایی کافی دانست و اظهار کرد: باید مزیتهای بخش کشاورزی در درون این بخش و همچنین در رابطه با صنعت مطالعه و ساز و کار درستی تعریف شود و در صورت ارایه چنین راهکاری هیچ تهدیدی نمیتواند آن را به چالش بکشاند.
وی با اشاره به اینکه امروزه امنیت غذایی از مباحث نظامی و سیاسی بسیار مهمتر است، بیان کرد: برندهترین سلاحی که میتواند یک ملت را از پای درآورد مساله غذاست و همه تلاشهای دشمنان به این سمت معطوف شده است.
دانشور کاخکی با بیان اینکه در کشورهایی همچون فرانسه و ژاپن ضایعات نان در خانوارها صفر است، اظهار کرد: قیمت نان در کشورهای جهان سوم مانند ایران بسیار ارزان است و تا زمانی که نان مثل آب کالای ارزان قیمت تلقی شود و دارای ارزش اقتصادی نباشد در این زمینه چالش خواهیم داشت.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد، مشکل اساسی کشاورزی در کشورهایی مثل ایران را وجود تعداد زیاد واحدهای تولیدی دانست و بیان کرد: این امر باعث کاهش قدرت نفوذ کشاورزی میشود.
وی راهکار مقابله با عقب ماندگی ساختار کشاورزی در ایران را یکپارچگی اراضی کشاورزی دانست و افزود: ایجاد تشکلهای حقوقی- تعاونی نیز بهترین راهکار برای مقابله با پراکندگی قطعات کشاورزی است.
مدیر گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: برای رشد بخش کشاورزی چارهای جز بیرون رفتن نفت از اقتصاد وجود ندارد.
به گزارش ایسنا - منطقه خراسان دکتر ناصر شاهنوشی در ادامه میزگرد « بررسی مشکلات کشاورزی» افزود: مسائل و مشکلات بخش کشاورزی زمانی حل میشود که نفت به عنوان یک متغیر تاثیرگذار عمل نکند و تا زمانی که نفت وجود دارد و درآمدهای دولت را تغییر میدهد، سایر متغیرهای کلان اقتصادی نمیتوانند فعال شوند.
این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: در سال 77 و با کاهش شدید قیمت نفت، توجه به بخش کشاورزی بیشتر و همین سبب شد که بخش کشاورزی بتواند خودش را حفظ کند.
وی ادامه داد: تلاشها جهت کاهش نقش نفت مستمر نیست و به صورت مقطعی صورت میگیرد به طور مثال وامهای زود بازده چون با پیش نیاز و پس نیاز طرحها هماهنگی ندارد نمیتواند اثر بخشی نسبی را داشته باشد و این طرحها باید به صورت بلند مدت تبیین شوند.
شاهنوشی با اشاره به سرانه 7/1 هکتاری زمینها در ایران به حمایت از نظام خرده مالکی پرداخت و گفت: یکسان سازی کشت در زمینهای تحت اداره خرده مالکان از وظایف تعاون روستایی است.
مدیر گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد با یادآوری اصل 44 قانون اساسی بخش کشاورزی را فاقد مدخلیت لازم برای این اصل خواند و علت آن را خصوصی بودن بیش از 90 درصد بخش کشاورزی دانست.
شاهنوشی با تاکید بر کارکردی نبودن شرکتهای سهامی در بخش اراضی تصریح کرد: از آنجاکه افراد حس میکردند که مالکیت آنان در شرکتهای سهامی تحت شعاع قرار میگیرد این شرکتها موفق عمل نکردند.
وی ضمن اشاره به سهم بالای بخش کشاورزی در صادرات غیر نفتی بر واقعبینی تعدیل توقعات از بخش کشاورزی نسبت به پتانسیلهای موجود تاکید کرد و گفت: اساسا وقتی از کشاورزی صحبت میشود سخن از منابع پایه (آب و خاک) است و اگر این منابع از بین رود کشاورزی نابود میشود.
مدیر گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: تجربه نیز نشان داده که کشورهای موفق در بخش کشاورزی منابع پایه را خوب حفظ کردهاند.
وی در زمینه خودکفایی گندم نیز با تاکید بر اصل مزیت نسبی، خودکفایی در همه محصولات را از نظر اقتصادی نامعقول و میزان کشت در هکتار این محصول را به دلیل مصرف کمتر آب نیازمند توجه بیشتر دانست.
دکتر شاهنوشی گفت: قیمت هر تن گندم نسبت به گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته و به حدود 400 دلار رسیده است، اما تنها به این دلیل نیست که باید خودکفا باشیم بلکه پتانسیل آن را داریم و مزیت نسبی نیز حکم میکند که به دلیل آمادگی زمینها و مصرف کم آب میتوانیم در محصول گندم خودکفا باشیم.
وی با خاطرنشان کردن سابقه 16 هزار ساله کشت گندم در ایران از غرب ایران به عنوان منبع گونههای ناشناخته گندم نام برد و از وجود بیش از 100 رقم گندم در این منطقه خبر داد.
دکتر شاهنوشی گوناگون بودن ارقام مختلف گندم را علت دیگر توانمندی در زمینه خودکفایی گندم برشمرد و گفت: به دلیل وجود ارقام مختلف این محصول میتوان رقم مناسب در هر منطقه را کشت کرد و با افزایش بهرهوری با همین میزان سطح کشت خودکفایی را حفظ کرد.
این استاد دانشگاه فردوسی مشهد ضمن تاکید بر ادامه سیاست خودکفایی در کشور، تصریح کرد: هرچند به دلیل اینکه خوکفایی در همه محصولات کاملا غیر اقتصادی است موافق این امر نیستم، اما میتوانیم با افزایش انگیزه تولید و انتخاب نوع مناسب گندم زیر کشت، با افزایش میزان تولید خودکفایی در گندم را ادامه دهیم.
