شب چله و تقویم کشاورزی ایران؛ راز چله بزرگ، چله کوچک و چارچار

درود.
شب یلدا یا بهتر است بگویم شب چله بر همه مردم ایران‌زمین فرخنده باد. آیین و رسوم ایرانی ریشه در طبیعت دارد و در بستر فعالیت‌های کشاورزی تداوم یافته است. در تقویم کشاورزی ایران زمین، پس از آذرماه که قوس نامیده می‌شود و به باور ایرانیان برفی که در قوس بر زمین بنشیند تا بهار ماندگار خواهد بود، از اول دی‌ماه که با شب چله شروع می‌شود، تا ده بهمن چله‌ی بزرگ است؛ در این چهل روز، سرما بر گستره‌ی وسیعی از ایران حاکم خواهد بود.
از 11 بهمن تا آخر بهمن، چله‌ی کوچک است که چهار روز آخر چله‌ی بزرگ و چهار روز اول چله‌ی کوچک چارچار است که این هشت روز اوج سرماست و در 16 روز باقیمانده‌ی چله‌ی کوچک، زمین نفس دزده می‌کشد، یعنی از شدت سرما کاسته می‌شود و خاک کم کم از خفتگی بیرون می‌آید.
از اول اسفند تا آخر اسفند، حوت نامیده می‌شود و در فرهنگ کشاورزان این ماه سال را آفتاب به حوت می‌گویند و زمین نفس آشکار می‌کشد، یعنی دیگر کمر سرما شکسته است و زمین آماده کشت و کار است. کشاورزان ایران‌زمین برای فصل بهار هم بر اساس وضعیت جوی، تقویم خود را دارند که آن هم بسیار جالب و جذاب است و بستگی به نوع اقلیم، تفاوت‌هایی در این تقویم وجود دارد.
کشاورزی در ایران نه تنها یک فعالیت اقتصادی بوده است، بلکه نقش پر رنگی در شکل‌دهی باورها و آداب و رسوم مردم این سرزمین کهن داشته است.