شهر مشهد یکی از کلانشهرهای کشور است که نیمی از جمعیت هفت میلیون نفری استان خراسان را در خود جای داده است که تقریبا یک و نیم میلیون نفر از جمعیت سه و نیمی میلیون نفری این شهر در حاشیه آن زندگی میکنند. به نسبت جمعیت، مشهد بزرگترین شهر کشور است که در سطح گسترش پیدا کرده است.
بر اساس سند آمایش استان خراسان رضوی و شهر مشهد در سال 1390 که به تصویب سازمان برنامه و بودجه هم رسیده است، به دلایل امنیتی، اجتماعی و زیستمحیطی، نباید بارگذاری جدیدی در این شهر صورت پذیرد. به عبارت دیگر گسترش سطح مشهد خلاف سند آمایش مصوب برای این شهر است.
بدون شک به دلیل وجود بارگاه منور امام رضا علیه السلام و امکانات شهری، مشهد نسبت به سایر شهرهای استان خراسان رضوی جذابیت زیادی برای جذب جمعیت دارد؛ ولی به دلایل متقنی که در سند آمایش شهر مشهد آورده شده، باید توسعه فیزیکی این شهر متوقف شود.
در حال حاضر تامین آب جمعیت 3.5 میلیونی این شهر بزرگترین چالش اجتماعی و زیستمحیطی پیش روی مشهد است، به گونهای که برای رفع بحران کمآبی، علاوه بر اینکه چاههای زیادی حفر شده، طرح زیانبار انتقال آب از کوههای هزارمسجد هم در روزهای اخیر وارد فاز اجرایی شده است و نیز انتقال آب از دریای جنوب به عنوان راهکارهایی برای رفع بحران کمآبی در دستور کار مقامات استان میباشد. بنابراین در وضعیت موجود هم مشهد با بحران کمآبی مواجه است. در چنین شرایطی مدیریت استان خراسان رضوی با هماهنگی با آستان قدس رضوی که یکی از ذینفعان اصلی میباشد، بر این تصمیم هستند که 6750 هتکار از اراضی کشاورزی منطقه طرق و شرق مشهد را تغییر کاربری داده و جزو محدوده شهر مشهد درآورند.
جایگاه آستان قدس رضوی پس از انقلاب و با تولیت مرحوم آقای واعظ طبسی از یک نهاد اجتماعی که رسالت فرهنگی و نشر معارف اهل بیت به ویژه امام رضا علیه السلام را داشته فراتر رفته و وارد حوزههای اقتصادی شده است. اگرچه کارآمدی چنین ورودی محل تامل است.
بدون شک افزایش مساحت شهر مشهد در کوتاه مدت، آستان قدس رضوی و البته افراد و گروههای دیگری را منتفع میسازد، ولی قطعا امروزِ تهران که با بحران محدودیت آبی منابع آبی مواجه است، فردای شهر مشهد خواهد بود.
این تصمیم مدیریت استان در تضاد با سیاستگذاری کلان کشور است که ایجاد شهرهای جدید در پیرامون دریای جنوب را دنبال میکنند. اجرای این طرح بشدت زیانبار، حاصل تصمیات برآمده از تمایلات و خواستههای جریانها و افراد ذینفوذی است که تامین منافع خود را بر منافع جامعه ترجیح میدهند.
امیدوارم تولیت محترم آستان قدس رضوی رسالت اجتماعی این نهاد مقدس را مبنای تصمیات خود قرار داده به همراه افراد و نهادهای دلسوز در سطح استان و کشور، مانع اجرای این طرح شوند.
