درود. بدون شک استفاده از نیروهای لباس شخصی برای برقراری آرامش، پتانسیل بسیار زیادی دارد که به وحدت ملی کشور آسیب جدی برساند و عواقب خطرناکی خواهد داشت.

جناب آقای دکتر عاقل عزیز، سلام. ما در هر سیستمی یک ورودی و یک خروجی داریم و در صورتی که این خروجی منفعت‌زا باشد، به آن "outcome" می‌گوییم. اساساً دستاوردهای نظام حکمرانی کشور باید بر اساس این معیار سنجیده شود. بر این باورم، سیاست‌های نظام حکمرانی کشور به طور نسبی خروجی منفعت‌زایی به همراه نداشته است. لذا، از سال‌های پیش به طور مستمر تأکید کرده‌ام که در راستای حفظ منافع ملی و تمامیت ارضی، نظام حکمرانی کشور باید در کلیه شئون اداره جامعه از بعد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی به طور ریشه‌ای و اساسی تجدید نظر نماید.

سلام آقای دکتر محدث عزیز. بسیار عالی حق مطلب را ادا کردید. اگر یک بررسی اجمالی از رفتار مدیران کشور در چند دهه گذشته داشته باشیم، یک همبستگی زیادی بین عدم برخورداری از قابلیت‌های شغلی و وابستگی و تمایل به مقام و منصب وجود دارد. به بیان دیگر، هرچه مدیران بی‌کفایت‌تر باشند، چون این پست و مقام را یک فرصتی طلایی برای خود تلقی می‌کنند که در خارج از گردونه مدیریت برای آنان قابل تحقق نیست، به پست و مقام خود بیشتر وابسته و دلبسته هستند.

وابسته کردن حوزه‌های علمیه به بودجه دولتی طرح آقای هاشمی رفسنجانی بود. خداوند رحمتش کند. از این خبط و خطاها زیاد داشت.

درود. ورود نظامیان به عرصه اقتصاد، گسترش لجام گسیخته و بی‌ضابطه آموزش عالی و ریختن قبح فساد مالی در دستگاه‌های نظام حکمرانی کشور را هم باید به کارنامه ایشان اضافه کرد. البته نباید از جاده انصاف خارج شد. بشدت دل در گرو توسعه و پیشرفت کشور و بهبود زیرساخت‌های آن داشت و اساساً اندیشه‌اش بر مدار تولید و رونق اقتصاد می‌چرخید. ولی ای کاش از دانش کافی بهره‌مند بود و برای خود اصول و چارچوب‌هايی را تعریف می‌کرد و از آن عدول نمی‌نمود.

سلام، بسیار تحلیل خوبی کرد، ولی دو نکته را مد نظر قرار نداد. اولاً، صرفاً بر مبنای داده‌های حاصل از رفتار طبقه متوسط تحلیل می‌کرد، در حالی که رفتار اجتماعی طبقه فرودست هنوز متأثر از نهادهای سنتی است، اگرچه بشدت در حال پوست‌اندازی است. ثانیاً، روحانیت، اقتدار اجتماعی خود را با اقتدار نظامی و اقتصادی معاوضه کرده است. الان نهاد روحانیت بر کشوری حکومت می‌کند که 17 درصد گاز جهان را در اختیار دارد و همین‌طور سایر منابع و بر اساس همین اتکا قوی اقتصادی نهادها، استحکام خود را تقویت کرده است. دقیقاً دیگر روحانیت منزلت اجتماعی قبل را ندارد، ولی الان اتکای قوی به توان اقتصادی و نظامی دارد.

باید دید این تعویض مبنایی اقتدار روحانیت در آینده نهاد روحانیت را به چه سمتی خواهد برد. بدون شک نهاد روحانیت مرجعیت اجتماعی خود را در درون مبانی فکری جامعه به طور محسوسی از دست داده، ولی همچنان پوسته‌اش را برای خود حفظ کرده است. شما به مراسمات محرم نگاه کنید. درست است این مراسم عمق ندارد، ولی همچنان بشدت پابرجاست. در هر حال تحلیل بسیار خوبی انجام داد. ما به چنین اعضای هیئت علمی نیازمندیم که تعداد آن ها کمتر از یک درصد است.